Πανεπιστήμιο και Κοινωνία

Το Πανεπιστήμιο αποτέλεσε τα αμέσως μεταπολιτευτικά χρόνια το μοχλό κοινωνικής ανόδου. Η Ελληνική κοινωνία χαρακτηριζόταν ως ένα ανοιχτό κοινωνικό σύστημα, ένα σύστημα δηλαδή στο οποίο κάποιος μπορούσε να ανέβει τις κλίμακες της κοινωνικής ιεραρχίας και να ανελιχθεί στα πλέον υψηλά της κλιμάκια, ασχέτου αφετηρίας, με μόνο όπλο του την πανεπιστημιακή γνώση. Σήμερα, αυτή η κατάσταση έχει πάψει να ισχύει. Οι απόφοιτοι των Πανεπιστημίων αδυνατούν να βρουν δουλειά, οι γνώσεις τους δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της αγοράς και η Πολιτεία, προσκολλημένη στην πελατειακή της νοοτροπία, απαντά είτε με την αύξηση του αριθμού των εισακτέων είτε με την γεωγραφική κατανομή αυτών των θέσεων. Επιπλέον, η απ’ ευθείας επικοινωνία μεταξύ κοινωνίας και Πανεπιστημίου είναι αδύνατη. Από τη μία το Πανεπιστήμιο, εγκλωβισμένο σε μία ιδιάζουσα αριστερίστικη κρατικιστική λογική ενοχοποιεί την οποιαδήποτε σύμπραξη με την κοινωνία, ακόμα και αυτήν με τους πλέον επίσημους φορείς της (τους Δήμους, τα Συνδικάτα, τα Επιμελητήρια κλπ). Από την άλλη, η κοινωνία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το Πανεπιστήμιο εργαλειακά είτε αιτούμενη τη διεύρυνση του αριθμού των εισακτέων είτε αντιμετωπίζοντας τους φοιτητές ως αγοραστική δύναμη και μόνο. Πρόκειται σαφώς για ένα φαύλο κύκλο που δε λέει να σπάσει, για ένα ακόμα ιδιόρρυθμο ελληνικό φαινόμενο.

Ποια μπορεί όμως να είναι η απάντηση στη σχέση του πανεπιστημίου με την Κοινωνία; Σαφέστατα, ένα περίκλειστο πανεπιστήμιο, με ομφαλοκεντρική αντίληψη, μπορεί να παράγει αλήθειες, οι οποίες όμως, εάν δεν αποτελούν απαντήσεις σε καίρια και κυρίως επίκαιρα κοινωνικά ερωτήματα και προβληματισμούς, αποτελούν πολύτιμες μεν αλλά καθαρά θεωρητικές ιδέες προς καταγραφή και προς φιλοσοφική ή άλλου είδους επεξεργασία. Από την άλλη, το Πανεπιστήμιο δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να απολέσει τον παιδευτικό του χαρακτήρα. Μια κοινωνία εκπαιδευμένων δεν προδικάζει κοινωνική συνοχή. Αλλά μία κοινωνία πεπαιδευμένων μπορεί να οδηγήσει την κοινωνία προς την ανύψωση και την υπερβατική της διάσταση. Επομένως, η σχέση μεταξύ Πανεπιστημίου και κοινωνίας οφείλει να είναι μια σχέση ωσμωτική. Μόνο μέσω της ώσμωσης της κοινωνίας και του Πανεπιστημίου μπορεί και το μεν Πανεπιστήμιο να μην απολέσει τον εκπαιδευτικό και παιδευτικό του χαρακτήρα και η κοινωνία να μπορεί να ωφελείται και να ανυψώνεται από την εκπαιδευτική και ερευνητική διαδικασία.

Και σήμερα τι; Τη στιγμή που η ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού πρωτίστως στο οικονομικό, αλλά και στο πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο τίθεται εν αμφιβόλω και 20 χρόνια μετά την πτώση του υπαρκτού Σοσιαλισμού είμαστε αντιμέτωποι με μια νέα ιστορική πραγματικότητα. Ο κόσμος συγκλονίζεται από τη μεγαλύτερη κρίση των τελευταίων 80 χρόνων και αναζητά νέα μοντέλα ανάπτυξης, μια νέα οικονομική συμφωνία που θα επιφέρουν σίγουρα μεταβολές και στο κοινωνικό επίπεδο. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο ποιος είναι ο ρόλος του Πανεπιστημίου στην Ελλάδα; Ποιες οι αλλαγές που πρέπει να επέλθουν;

Οι Προτάσεις μας:

• Αξιολόγηση καθηγητών, προγραμμάτων σπουδών, υλικοτεχνικής υποδομής, επάρκειας σπουδών, έρευνας και καινοτομίας και χρηματοδότηση των Ιδρυμάτων ανάλογα με τα αποτελέσματά της.
• Ανοιχτό Πανεπιστήμιο με παγκόσμιο βλέμμα που να ανταποκρίνεται στα διεθνή δεδομένα.
• Ουσιαστική συνεργασία του Πανεπιστημίου με τις Περιφέρειες, τους Δήμους, τα Συνδικάτα, τα Επιμελητήρια, τους Κοινωνικούς Φορείς και την Ιδιωτική Πρωτοβουλία με ισότιμη σχέση και αμοιβαία οφέλη για όλες τις πλευρές.
• Δημόσιο Πανεπιστήμιο, ίσων ευκαιριών που θα επιτελεί το Δημοκρατικό του ρόλο μέσα στην κοινωνία και παράλληλα θα παρέχει θα παρέχει από τη μια υψηλής ποιότητας εκπαίδευσης ανταποκρινόμενης στις απαιτήσει της αγοράς εργασίας και από την άλλη πεπαιδευμένους πολίτες απαραίτητους για τη συνοχή και ανύψωση της κοινωνίας.

Εμείς σήμερα από αυτό το βήμα ξεκινάμε το ταξίδι αναζήτησης απάντησης. Ένα ταξίδι δύσκολο και επίπονο. Γι αυτό το λόγο διαλέξαμε ως θέμα «πανεπιστήμιο και κοινωνία». Ένα φλέγον ζήτημα για την ελληνική κοινωνία του σήμερα. Ένα ζήτημα που χρειάζεται επιτέλους να βάλουμε το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων ως κοινωνία.

Καλούμε όλους εσάς σήμερα να γίνεται κοινωνοί αυτής της προσπάθειας. Παίρνουμε ως σημείο εφαρμογής της κριτικής μας, την κριτική της πολιτικής και παίρνουμε θέση πολιτική. Σκοπός μας δεν είναι να γίνουμε κι εμείς δογματιστές, παρουσιάζοντας μια νέα αλήθεια, μια νέα αρχή, αλλά να δημιουργήσουμε τις βάσεις μιας νέας πορείας μιας νέας κίνησης, αποκολλώμενοι από την παθητική θεώρηση.